Zbiory

Dział Sztuki i Etnografii gromadzi dzieła malarstwa, rzeźby, grafiki, numizmaty, wyroby rzemiosła artystycznego i ludowego oraz inne obiekty związane z historią górnictwa i kulturą górniczą, a w szczególności zabytki pochodzące z dawnych kaplic podziemnych, gromadzone stopniowo dzięki prowadzonej penetracji i inwentaryzacji kopalni. Wśród nich wyróżniają się dawne przedmioty kultu - liczne krucyfiksy, wizerunki Matki Boskiej, Chrystusa i Świętych, zwłaszcza patronek górników, Św. Kingi i Św. Barbary.  Stanowią je rzeźby wykonane zarówno z drewna, jak i soli,  obrazy (np. Anioł Stróż, 1691 r.),  drewniane relikwiarze i  liczne elementy wystroju kaplic.

W zbiorach sztuki znajdują się ponadto dzieła polskich malarzy, m.in. J. Matejki, J. Mehoffera, F. Cynka, F. Olesińskiego oraz A. Długosza, autora licznych przedstawień prac górników i wydarzeń z dziejów Żup Krakowskich. Bogata jest kolekcja rysunków i grafik, obejmująca m.in.  widoki kopalni, powstające od XVIII w. oraz prace twórców związanych z Wieliczką (W. Skoczylas, J. i T. Markowscy). Wysoki poziom sztuki złotniczej reprezentują dzieła rzemiosła artystycznego, a wśród nich na pierwszym planie symbol bogactwa staropolskich żup – róg górników wielickich, w 1534 r. darowany Bractwu Kopaczy przez żupnika Seweryna Bonera.   Wymienić należy ponadto duże zespoły górniczych mundurów i paradnej broni (XVII-XX w.), zawierające ozdobne, inkrustowane kością i drewnem topory, tzw. barty oraz szable i laski  górnicze.

Oprócz zabytków bezpośrednio związanych z przeszłością dwóch miejskich ośrodków Żup Krakowskich  - Wieliczki i Bochni  - na uwagę zasługuje kolekcja solniczek, eksponowana w głównej części w Zamku Żupnym. W zbiorze liczącym ponad 400  obiektów sztuki polskiej i obcej (XVIII-XX w.), znajdują się solniczki wykonane z drewna, srebra, szkła, porcelany i fajansu, jak również z rzadziej stosowanych materiałów, np. kości, kwarcu. Do najciekawszych zaliczają się porcelanowe solniczki z figurami Murzynek, wykonane w Miśni (J. F. Eberlein, 1741 r.)

Prace badawcze:

Zgodnie z profilem zbiorów prowadzone są prace badawcze pracowników Działu Sztuki i Etnografii. W centrum zainteresowań naukowych stale pozostają zabytki sztuki górniczej i ich twórcy. W ramach badań nad przeszłością wielicko-bocheńskiego ośrodka solonośnego skoncentrowano się nad lokalną sztuką i rzemiosłem oraz architekturą salinarną Wieliczki i Bochni. Realizowane tematy:

• „Kaplica św. Krzyża przy podłużni Geramb w Kopalni Soli Wieliczka”
• „Architektura salinarna Wieliczki i Bochni w dobie autonomii galicyjskiej”
• „Rezydencje i domy żupnicze w Krakowie”
• „Powroźnictwo w Wieliczce”
• „Zespół zabytkowych tkanin liturgicznych na wyposażeniu kościoła św. Klemensa w Wieliczce”

Wystawy czasowe

• „W linach nasza nadzieja – powroźnictwo w Wieliczce” (2008 r.)
• "Nicią malowane" (2009 r.)
• "Skarby bractw i cechów na ziemiach polskich" (2009 r.)

Działalność edukacyjna

Prowadzone są prelekcje w ramach cyklu „Spotkania ze sztuką”, dotyczące zagadnień artystycznych z uwzględnieniem eksponatów ze zbiorów Muzeum oraz zabytków wielickich. Tematy:

• Opowiadali Grecy, Rzymianie… Mitologia w sztuce.
• Zaklęte w drewnie i kamieniu. Średniowiecze.
• Na dworze światłego mecenasa. Od Zygmunta Starego do króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
• Czy sztuka skończyła się w czasach Picassa? Awangardy artystyczne XX wieku.
• Stanisław Wyspiański – artysta wszechstronny.

     oraz prezentacje multimedialne na temat solnictwa”:

• „Skąd się bierze sól?”

Skład osobowy:

mgr Klementyna Ochniak-Dudek - kierownik działu

mgr Marek Skubisz

Kontakt: 

Tel. +48(12) 289 16 17

e-mail: dzialsztuki(at)muzeum.wieliczka.pl