Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka

Zobacz więcej

Zamek Żupny

Odkryj nasze muzeum podczas pasjonującej wirtualnej wycieczki

Logowanie

O muzeum

Struktura

Dział Sztuki i Etnografii

Zbiory

Dział Sztuki i Etnografii gromadzi dzieła malarstwa, rzeźby, grafiki, numizmaty, wyroby rzemiosła artystycznego i ludowego oraz inne obiekty związane z historią górnictwa i kulturą górniczą, a w szczególności zabytki pochodzące z dawnych kaplic podziemnych, gromadzone stopniowo dzięki prowadzonej penetracji i inwentaryzacji kopalni. Wśród nich wyróżniają się dawne przedmioty kultu - liczne krucyfiksy, wizerunki Matki Boskiej, Chrystusa i Świętych, zwłaszcza patronek górników, Św. Kingi i Św. Barbary. Stanowią je rzeźby wykonane zarówno z drewna, jak i soli, obrazy (np. Anioł Stróż, 1691 r.), drewniane relikwiarze i liczne elementy wystroju kaplic.
W zbiorach sztuki znajdują się ponadto dzieła polskich malarzy, m.in. J. Matejki, J. Mehoffera, J. Malczewskiego, F. Cynka, F. Olesińskiego oraz A. Długosza, autora licznych przedstawień prac górników i wydarzeń z dziejów Żup Krakowskich. Bogata jest kolekcja rysunków i grafik, obejmująca m.in. widoki kopalni, powstające od XVIII w. oraz prace twórców związanych z Wieliczką (W. Skoczylas, J. i T. Markowscy). Wysoki poziom sztuki złotniczej reprezentują dzieła rzemiosła artystycznego, a wśród nich na pierwszym planie symbol bogactwa staropolskich żup – róg górników wielickich, w 1534 r. darowany Bractwu Kopaczy przez żupnika Seweryna Bonera. Wymienić należy ponadto duże zespoły górniczych mundurów i paradnej broni (XVII-XX w.), zawierające ozdobne, inkrustowane kością i drewnem topory, tzw. barty oraz szpady i laski górnicze.
Oprócz zabytków bezpośrednio związanych z przeszłością dwóch miejskich ośrodków Żup Krakowskich - Wieliczki i Bochni - na uwagę zasługuje kolekcja solniczek, eksponowana w głównej części w Zamku Żupnym. W zbiorze liczącym ponad 500 obiektów sztuki polskiej i obcej (XVII-XXI w.), znajdują się solniczki wykonane m.in. z cyny, srebra, szkła, porcelany i fajansu, jak również z rzadziej stosowanych materiałów, np. kości, kwarcu. Do najciekawszych zaliczają się porcelanowe solniczki z figurami Murzynek, wykonane w Miśni (J. F. Eberlein, 1741 r.)

Prace badawcze:

Zgodnie z profilem zbiorów prowadzone są prace badawcze pracowników Działu Sztuki i Etnografii. W centrum zainteresowań naukowych stale pozostają zabytki sztuki górniczej i ich twórcy. W ramach badań nad przeszłością wielicko-bocheńskiego ośrodka solonośnego skoncentrowano się nad lokalną sztuką i rzemiosłem oraz architekturą salinarną Wieliczki i Bochni. Realizowane ostatnio tematy:
• „Kaplica św. Krzyża przy podłużni Geramb w Kopalni Soli Wieliczka”
• „Architektura salinarna Wieliczki i Bochni w dobie autonomii galicyjskiej”
• „Rezydencje i domy żupnicze w Krakowie”
• „Powroźnictwo w Wieliczce”
• „Zespół zabytkowych tkanin liturgicznych na wyposażeniu kościoła św. Klemensa w Wieliczce”
• „Zamek Żupny w Wieliczce” (Dokumentacja Zamku Żupnego do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO)
• „Gnomy, krasnoludki, soliludki w wielickiej kopalni soli”
• „Kaplica św. Jana Nepomucena w poprzeczni i kaplica Św. Krzyża w komorze Blum na I poz. wielickiej kopalni soli”
• „Barty – paradne topory górnicze z XVII-XVIII w.”
• „Katalog zbioru solniczek Muzeum Żup Krakowskich”.

Wystawy czasowe

„Broń paradna i zdobiona” (2011 r.)
„Skarby bractw i cechów na ziemiach polskich” (2009 r.)
„Nicią malowane. Tkaniny artystyczne” (2009 r.)
„W linach nasza nadzieja – powroźnictwo w Wieliczce” (2008 r.)
„Na fundamencie soli. Architektura salinarna Wieliczki i Bochni” (2007 r.)

Działalność edukacyjna

Prowadzone są prelekcje w ramach cyklu „Spotkania ze sztuką”, dotyczące zagadnień artystycznych z uwzględnieniem eksponatów ze zbiorów Muzeum oraz zabytków wielickich. Tematy:
• Opowiadali Grecy, Rzymianie… Mitologia w sztuce.
• Zaklęte w drewnie i kamieniu. Średniowiecze.
• Na dworze światłego mecenasa. Od Zygmunta Starego do króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
• Czy sztuka skończyła się w czasach Picassa? Awangardy artystyczne XX wieku.
• Stanisław Wyspiański – artysta wszechstronny.

oraz prezentacje multimedialne na temat solnictwa”:
• „Skąd się bierze sól?”